Dziecko nadbpbudliwe

DZIECKO NADPOBUDLIWE 

Wśród dzieci sprawiających kłopoty wychowawcze i to od wczesnego dzieciństwa jest grupa dzieci charakteryzujących się określonymi cechami zachowania. Są to dzieci nadmiernie ruchliwe, aktywne, niespokojne, o zmiennych nastrojach. Są to dzieci impulsywne psychoruchowo. Jest to problem bardzo ważny gdyż zjawisko nadpobudliwości występuje bardzo często. Dziecko nadpobudliwe ma za mało zdolności do wewnętrznej kontroli i hamowania swoich zachowań. Przeważają u niego procesy pobudzenia.

Nadpobudliwość charakteryzują trzy grupy objawów:

  • impulsywność
    dziecko często przerywa lub przeszkadza innym, ma kłopoty z zaczekaniem na swoją kolej.
  •    ruchliwość
    dziecko często chodzi po klasie jest nadmiernie gadatliwe ,wstaje z ławki ma nerwowe ruchy.
  •      brak koncentracji
    dziecko ma kłopoty ze zorganizowaniem sobie pracy łatwo rozprasza się często zapomina o codziennych obowiązkach.

Przyczyn nadpobudliwości należy dopatrywać się w czterech sferach; genetycznej biologicznej środowiskowej i społecznej. Ważną rolę odgrywa również tempo życia, które niekorzystnie odbija się na układzie nerwowym dziecka. Brak kontaktów z zapracowanymi i przemęczonymi rodzicami oraz obcowanie z głośnymi i agresywnymi wzorami kontaktów międzyludzkich. Nieprawidłowe reakcje otoczenia na objawy nadpobudliwości u dzieci, silne sankcje karne za ich złe zachowanie, piętnowanie ich zachowań na forum klasy prowadzą do nasilenia zaburzonych zachowań.                                         
    Dzieci nadpobudliwe są dziećmi trudnymi, wymagającymi większego wkładu pracy, większej cierpliwości bardziej przemyślanego konsekwentnego działania dla osiągnięcia pozytywnych rezultatów wychowawczych. Będąc uciążliwe, kłopotliwe, wprowadzają dorosłych w stan zdenerwowania a nawet wyczerpania. Wtedy zawodzi samokontrola a zaczyna obrona przed aktywnością dziecka. Podczas lekcji, kiedy nauczyciel nie zwraca uwagi na nie, zaczyna wychodzić z ławki. Skarcone, wybucha płaczem lub dostaje ataku wściekłości. Po kilku minutach robi to samo, za co zostało ukarane. Jeśli zostanie pochwalone natychmiast robi to samo jeszcze raz i głośno domaga się pochwały przerywając lekcję. Trzeba mu wszystko powtarzać, nie słucha patrzy w jeden punkt, nie odrabia zadań domowych zapomina zeszytów, przyborów. Dzieci nie chcą się z nim bawić, bo chce stale być w centrum uwagi, przerywa zabawę innym. Ponieważ dzieci coraz częściej się z niego śmieją, dziecko nadpobudliwe zostaje klasowym błaznem. Po pewnym czasie zaczyna nienawidzić szkoły ucieka na wagary, płacze przed pójściem do szkoły.

Wskazania do postępowania z dzieckiem nadpobudliwym w domu.   

  1. Osoba dorosła powinna kontrolować swoje emocje w kontakcie z dzieckiem nadpobudliwym, nie wolno jej reagować wybuchowo, gwałtownie.
  2. Gdy dziecko odrabia lekcje, eliminuje się dodatkowe bodźce, które mogą rozpraszać, na przykład wyłącza się radio, chowa zabawki z biurka.
  3. Dla dziecka należy wyznaczyć osobny pokój lub część pokoju jako jego własny teren, oraz miejsce do nauki, przed którym znajduje się czysta ściana, pozbawiona dodatkowych elementów czy dekoracji.
  4. Zawsze należy stwarzać poczucie bezpieczeństwa i dać dziecku do zrozumienia, że się je kocha, ale jest się konsekwentnym i wymagającym.
  5. Wymagania stawia się w sposób jasny i klarowny, aby dziecko znało swoje obowiązki i wiedziało, jak ma się zachować w danej sytuacji.
  6. Należy być konsekwentnym w ustalaniu reguł, obowiązków karceniu.
  7. Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo powinno mieć zapewnioną w domu atmosferę akceptacji i spokoju.
  8. Ważne jest, aby dzienny rozkład zajęć dziecka był uporządkowany, miał jasną strukturę: odpowiednią i tę samą porę wstawania, oglądania telewizji oraz snu.
  9. Obowiązki domowe powinny być dostosowane do jego możliwości. Każdy przejaw chaosu eliminuje się, a chwali się za dobre wykonanie zadania oraz docenia się trud włożony w pracę, choćby dziecko wykonało ją mniej dokładnie.
  10. Należy ograniczyć czas oglądania telewizji, używania komputera,  wyeliminować programy o treści agresywnej z dużym ładunkiem emocji i szybką akcją.
  11. Osoby opiekujące się dzieckiem nadpobudliwym powinny nauczyć się odczytywać jego sygnały ostrzegawcze poprzedzające wybuch. Spokojnie interweniować, aby uniknąć wybuchu, przez odwrócenie uwagi lub spokojnie omówić konflikt.
  12. Opiekunowie powinni codziennie poświęcić trochę czasu na rozmowę i wspólną zabawę.
  13. Liczbę dzieci biorących udział w zabawie należy ograniczyć do jednego lub dwóch ze względu na duże rozproszenie i pobudliwość. Dom jest najlepszym miejscem do zabawy, ponieważ można obserwować dziecko i interweniować w każdej chwili.
  14. Proponowane zabawy w chwilach wolnych to: lepienie, wycinanie, malowanie, układanie klocków.
  15. Opiekunowie powinni też odnosić się do dziecka z wyrozumiałością i cierpliwością, ponieważ jego zachowanie nie wynika ze złości, ale z braku umiejętności kontrolowania swego zachowania.
  16. W sytuacji konfliktowej nie należy zostawiać dziecka zbyt długo w napięciu emocjonalnym, na przykład odsyłać je do własnego pokoju, odraczać karę do przyjścia ojca. Rozwiązanie konfliktu powinno nastąpić zaraz po sytuacji konfliktowej. Jeżeli mimo wielu wysiłków ze strony rodziców nauczycieli, dziecko nie poddaje się normalnemu sposobowi wychowania, nie są oni w stanie mu pomóc, wtedy niezbędna jest systematyczna terapia dobrana przez specjalistę.

Reasumując:

Nadpobudliwe dziecko nie może usiedzieć na miejscu i absorbuje swoim zachowaniem. Z ADHD nie wyrasta ponad połowa dzieci. W dorosłym życiu będzie im bardzo trudno panować nad swoimi emocjami. Nadpobudliwość psychoruchowa nie rozwija się pod wpływem błędów wychowawczych, stylu życia, diety czy samotności któregoś z rodziców, chociaż te czynniki mogą nasilać jej objawy.

Nadruchliwość dziecka, nazywana zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD – od ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder), przeszkadza otoczeniu, kolegom w klasie i nauczycielom, działa szybciej niż pomyśli. Taki uczeń jest postrzegany jako niegrzeczny, źle wychowany lub egoistyczny. Zaburzenia koncentracji, nadmierna ruchliwość nie muszą być objawami niesforności, ale mogą oznaczać konieczność specjalistycznej pomocy.

ADHD dzieci: objawy ADHD – czy twoje dziecko ma nadpobudliwość psychoruchową?

Można podejrzewać tę chorobę, jeśli u dziecka przez co najmniej pół roku wystąpi sześć lub więcej charakterystycznych objawów.

  • nie może się skupić na szczegółach
  • ma trudność z utrzymaniem uwagi na wykonywanych zajęciach lub zabawie
  • wydaje się, że nie słucha, nawet jeśli zwracamy się bezpośrednio do niego
  • nie spełnia poleceń
  • nie umie organizować sobie zajęć
  • unika nielubianych czynności, które wymagają wysiłku umysłowego (np. odrabiania lekcji)
  • gubi ważne rzeczy
  • zapomina o codziennych obowiązkach
  • nie może spokojnie usiedzieć (niepokój ruchowy rąk lub stóp)
  • często opuszcza swoje miejsce
  • biega w nieodpowiednich sytuacjach
  • nie umie bawić się cicho
  • jest nadmiernie gadatliwe, impulsywne
  • odpowiada na pytania jeszcze przed ich ukończeniem
  • ma trudności w oczekiwaniu na swoją kolej
  • często przerywa lub przeszkadza innym

Dobrze wiedzieć: Gdzie szukać pomocy?

Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Nadpobudliwym „Ponad", ul. Andersa 37 m 59 A, skr. pocztowa 38, 00-956 Warszawa, tel. (022) 423-17-43

Lektura o ADHD

Na rynku jest wiele pozycji, polecam m. in. książki Tomasza Wolańczyka, Artura Kołakowskiego  i Magdaleny Skotnickiej:  „Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci".

 

    Elżbieta Sowa